Türkçe karşılığı Saplantı-Zorlantı bozukluğu olarak tanımlanmış ruhsal bir rahatsızlıktır.

Kısa adıyla OKB, obsesyonların ve onu takip eden kompulsiyonların bulunduğu kronikleşmeye çok müsait ve bireyin günlük hayatını kısıtlayan bir hastalıktır. Söz gelimi abdest alırken aklından geçen küfür düşünceleri yüzünden arka arkaya sürekli abdest almak zorunda kalan birini hayal edin veya yürürken kaldırım taşlarının her birine, çizgilere değmeden basmaya çalışan birini. Kişi, çoğu zaman fazla abartılı veya gereksiz veya saçma olduğunu düşünmesine rağmen kendini bunları yapmak zorunda hisseder.

Peki obsesyon nedir?  Kompulsiyon nedir?

Obsesyon, irade dışı gelen, bireyi tedirgin eden, rahatsız eden, bilinçli çaba ile kovulamayan, inatçı biçimde yineleyen düşünce, imge(akla gelen bir görüntü) veya dürtülerdir.

Kompulsiyon ise, çoğu kez obsesyonları kovmak için yapılan, yineleyen, ritüelleşmiş davranışlardır. Bazense kompulsiyonlar, -sayı saymak gibi- zihinden yapılan ritüeller şeklinde de olabilir. Obsesyonu kısa süreliğine de olsa uzaklaştırmasına rağmen, kompulsiyonlar kişiye keyif vermez. Hatta başlı başına problem bile olabilir.

Çoğu OKB vakasında obsesyonlar ve kompulsiyonlar gözlemlenebilir ama bazen nadir olarak kişide belirgin bir obsesyon veya kompulsiyon bulunamaz. Yani obsesyonsuz veya kompulsiyonsuz OKB’ler de görülebilir.

Başlangıç yaşı genelde 18-25 arasıdır ama tedaviye başvuranlar rahatsızlık başladıktan 10-15 yıl gibi bir süre sonra gelirler. İlk zamanlarda sıkıntı çıkarmayan bu rahatsızlık gün geçtikçe ağırlaşabilir. Kadınlarda, erkeklere kıyasla biraz daha fazla gözlenmektedir. Bir kişide yaşam boyu görülme olasılığı %2 civarıdır.

OKB’nin oluşumunda toplumsal etkenlerin yeri tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte, toplumsal tutumlarla ilgili olabileceği düşünülmektedir. Titiz, kuralcı, törenci, özellikle çocukluk çağında aşırı kuralcı ve disiplinli eğitim veren toplumlarda, düzene, temizliğe fazla değer veren, zaman ve düzen kavramı fazla gelişmiş bireyler yetişmekte olup, bireyleri OKB’ye yatkın hale getirebildiği düşünülmektedir. Elbette ki sadece bireyin yetiştirilmesi değil genetik yatkınlığı da OKB için önemlidir. Yapılan çalışmalar bu rahatsızlığın oluşumunda kalıtımsal geçişin de katkısının olduğunu göstermektedir.

En sık görülen OKB tipleri nelerdir?

1) Kompulsif temizleme, el yıkama ile birlikte olan pislik bulaşması ve hastalık kapma obsesyonları.

2) Kontrol etme kompulsiyonlarıyla birlikte olan kuşku obsesyonları. Örneğin kapıyı kilitledim mi, ütünün fişini çektim mi gibi.

3) Simetri, düzen ve sayılarla ilgili obsesyon ve kompulsiyonlar.

4) Biriktirme ve toplama kompulsiyonları.

5) Saplantılı duraksamalar(tereddütler).

Tedavi nasıl olmalıdır?

Bir çok vakada OKB başladıktan yıllar sonra tedaviye gelindiği için bu durum tedavi şansını olumsuz yönde etkilemektedir. En uygun tedavi yöntemi ilaç ve psikoterapinin aynı anda gittiği bütünleşik bir tedavi yöntemidir.

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir